EU လၢတ်ႈဝႃႈ ၵူးၵႄးလ် ထုၵ်ႇလီပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၶိူင်ႈသွၵ်ႈႁႃ ၽၢႆႇသၢမ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ႉလႆႈၶေႃႈမုၼ်း
ဝၼ်းသုၵ်း၊ ဢေႇပရႄႇ 17၊ 2026
ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ ယူးရူပ်ႉ (European Commission) လႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းၽတ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉဝႃႈ ၶဝ်လႆႈတင်ႈၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈ Google ပၼ်ဢၶႂၢင်ႉ ၶိူင်ႈသွၵ်ႈႁႃတီႈသၢမ် (third-party search engines) ၶဝ်ႈၸႂ်ႉလႆႈ ၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈသွၵ်ႈႁႃၶဝ်၊ ဢၼ်ပႃးၸဵမ်တင်း ၶျႅတ်ႉၿွတ်ႉ ဢေႇဢၢႆႇ (AI chatbots) ၸိူဝ်းမီးၼႃႈၵၢၼ်သွၵ်ႈႁႃၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၸွမ်း မၢႆမီႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ တီႇၵျီႇတႄႇ (Digital Markets Act) ဝႃႈၼႆ။
Clare Kelly, ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ် ၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇၸၼ်ႉသုင် ၶွင် Google လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇထႅၵ်ႇၼူဝ်ႇလူဝ်ႇၵျီႇလူင်ၼႆႉ တေသၢၼ်ၶတ်း ၶေႃႈမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၶဝ်ထဵင်ဝႃႈ ၶေႃႈမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပူၼ်ႉလိူဝ်ၼႃႈၵၢၼ် (overreached) ဝႆႉသေ တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပႃး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် (privacy) ၶွင်ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းယူႇရူပ်ႉ လၢႆႁူဝ်လၢၼ်ႉပၢၵ်ႇ ယုမ်ႇယမ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း Google တႃႇသွၵ်ႈႁႃ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လပ်ႉလႅတ်းလမ်ႇလွင်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ - ဢၼ်ပႃးၸဵမ်တင်း ၶေႃႈထၢမ်သုၼ်ႇတူဝ် လွင်ႈပၢႆးယူႇလီ၊ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း လႄႈ လွင်ႈငိုၼ်းတွင်းၶဝ်။ ၶေႃႈတုၵ်းယွၼ်းၶွင် ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇၼႆႉ တေတဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈႁဝ်း ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢၢပ်ႈပၼ်ပႃးတီႈသၢမ် (third parties) ၊ တီႈဢၼ်ဢမ်မီး လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ လွင်ႈလပ်ႉလႅတ်းလမ်ႇလွင်ႈ တေႃႇပေႃးၸၢင်ႈပဵၼ်ၽေးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ" ၼႆ မၼ်းၼၢင်း လၢတ်ႈဝႆႉၼႂ်း ၶေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆၶႃႈ။
ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ မၢႆမီႈ ဢၼ် EU တင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ တေၶဝ်ႈပႃး ၶွပ်ႇလႅၼ်၊ လွၵ်းလၢႆး လႄႈ လွင်ႈသွၵ်ႈႁႃၶေႃႈမုၼ်းၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ဢၼ် Google တေလႆႈၸႅၵ်ႇၽႄပၼ်၊ မၢႆမီႈတႃႇႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ်ဝႃႈ ၶေႃႈမုၼ်းသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၶေႃႈမုၼ်း (anonymous), လွၵ်းလၢႆးပၵ်းပိူင် ဢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ႉၶေႃႈမုၼ်း ၶွင်ၽူႈၸိူဝ်းတေလႆႈၽွၼ်းလီ လႄႈ လၵ်းၵၢၼ် တႃႇမၵ်းမၼ်ႈၵႃႈၶၼ် လွင်ႈသွၵ်ႈႁႃၶေႃႈမုၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တၢင်းမုင်ႈမၢႆ ၶွင်ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇပၼ်ဢၶႂၢင်ႉ ၶိူင်ႈသွၵ်ႈႁႃဢွၼ်ႇလၢႆး ၶွင်ပိူၼ်ႈ (third party) ဢမ်ႇၼၼ် 'ၽူႈလႆႈၽွၼ်းလီၶေႃႈမုၼ်း' ၶဝ် ၸၢင်ႈမႄးႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်သွၵ်ႈႁႃၶဝ် လႅတ်းၽၢႆမႃး လႄႈ တႃႇၶႄႉၶဵင်ႇလႆႈ တီႈယူႇၶွင် Google Search ယဝ်ႉ" ၼႆ ၶွမ်ႇမသျိၼ်ႇ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ၾၢႆႇၸိူဝ်းမီးလွင်ႈသူင်ၸႂ် (ဢမ်ႇၼၼ် ၸိူဝ်းၵပ်းၵၢႆႇ) ၶဝ် မီးၶၢဝ်းယၢမ်းတေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်မေႇ တႃႇသူင်ႇတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶဝ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်တင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ။
Google ဢၼ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈသွၵ်ႈႁႃ ဢၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ႉၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႂ်းလူၵ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇၵုၼ်းၶေႃႈႁႃ မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2025 ဝႃႈ မီးလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် မၢႆမီႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ တီႇၵျီႇတႄႇ (Digital Markets Act) ၼႆယဝ်ႉ။ Google လႆႈတင်ႈၶေႃႈၵၢႆႇလၢတ်ႈၶွင်တူဝ် တႃႇႁႂ်ႈၶွမ်ႇပၼီႇၽၢႆႇၶႄႉၶဵင်ႇ လႄႈ ၽူႈၵုမ်းထိင်း EU ၶဝ် ၸႂ်ယဵၼ်လူင်းယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇၽူႈၶႄႉၶဵင်ႇၶဝ် လၢတ်ႈၼႄးဝႃႈ ပၵ်းပိူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပႆႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ။
တႄႇမိူဝ်ႈပီ 2017 မႃး Google လႆႈထုၵ်ႇၺႃးတၢမ်ႇငိုၼ်း ႁူမ်ႈတင်းမူတ်း 9.71 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇယူႇရူဝ်ႇ (11.43 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ တေႃႇလႃႇ) လူၺ်ႈၶေႃႈႁႃ ပူၼ်ႉပႅၼ်မၢႆမီႈႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈၵုမ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇ (antitrust) လၢႆလၢႆလွင်ႈ ၼႂ်းယူႇရူပ်ႉ။ တၢမ်ႇငိုၼ်း တႃႇလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ် မၢႆမီႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ တီႇၵျီႇတႄႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးၼမ်တေႃႇထိုင် 10% ၶွင်ငိုၼ်းၶဝ်ႈတင်းပီ တီႈၵူႈမိူင်းမိူင်း ၶွင်ၶွမ်ႇပၼီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၶၢဝ်ႇ
- Reuters. "Google should allow third-party search engines access to data, EU says" — Reuters, April 16, 2026
- European Commission. "Commission proposes measures to Google on sharing search engine data with third parties under Digital Markets Act" — European Commission, April 16, 2026
- Mucahithan Avcioglu. "EU proposes measures requiring Google to share search data with rivals" — Anadolu Agency, April 16, 2026
- Nora Redmond. "The E.U. asks Google to share its search-engine data with competitors" — MarketWatch, April 16, 2026