ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ယုၼ်းသုၵ်းယႂ်ႇ ၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 5 ပီ

ဝၼ်းသဝ်၊ ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ 17၊ 2026 

ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ယုၼ်းသွၵ်းယႂ်ႇ (ၶႅပ်းႁၢင်ႈၵဝ်ႇ)

မိူဝ်ႈဝၼ်းသုၵ်းၼၼ်ႉ လုမ်းတြႃး ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ပၼ်တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ ယုၼ်းသုၵ်ႉယႂ်ႇ 5 ပီ ယွၼ်ႉ လွင်ႈတုၵ်းသုမ်းမၼ်း ဢၼ်လႆႈၶတ်းၸႂ် တႃႇတေ တမ်းဝၢင်း မၢႆမီႈသိုၵ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်တီႇသႅမ်ႇပႃႇ 2024 ၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းပႃး လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ၶတ်းၸႂ် တီႉၺွပ်းမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

လုမ်းတြႃးၸႄႈတွၼ်ႈ ဝဵင်းလူင်သူဝ်းလ် တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ယုၼ်း မီးတၢင်းၽိတ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဢဝ် ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇႁႄႉႁၢမ်ႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ် ဢမ်ႇႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈပူင် တီႉၺွပ်းမၼ်း တႃႇၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆမီႈသိုၵ်းမၼ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၶေႃႈထတ်းသၢင် ဢၼ်လႆႈၼႄ ၼႂ်းငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၵဝ်ႇ ဢႃႇယု 65 ပီၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ဢၼ်ပႃး လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် လႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ပိူင်မၢႆမီႈ ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းၸွမ်း ပၵ်းပိူင်သိုၵ်း ဢၼ်တေလႆႈဢုပ်ႇၵၼ် တီႈပၢင်ၵုမ် ၶွမ်ႇမတီႇ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈဢၼ် ယုၼ်း လႆႈထုၵ်ႇဢဝ်တၢင်းၽိတ်း ယွၼ်ႉ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆမီႈသိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။

ၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး ဢၼ်ပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၼႂ်းၸုမ်းၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး သၢမ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၽူႈထုၵ်ႇၵၢဝ်ႇၼႄးၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢႃႇၼႃႇ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶေႃႈပူင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင် ဢၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပဵၼ်သုၼ်ႇတူဝ် ... ဢၼ်မီးသတ်ႉၸႃႇ ၼိူဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈၵၢဝ်းလီ တႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် လႄႈ ၽွၼ်းလီသုၼ်ႇတူဝ်” ၼႆယဝ်ႉ။

ယွၼ်းဢမ်ႇၼႄလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇသင်

ယွၼ်း ဢၼ်ၶူၼ်ႁူဝ်မၼ်း ပဵၼ်သီၶွၼ်ႇၼၼ်ႉ ထွမ်ႇလီလီ မိူဝ်ႈၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး ပၼ်ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉသေ တူၺ်းႁၢင်ႈမၼ်း ႁၢင်ႈလီလိူဝ် မိူဝ်ႈမၼ်းလႆႈထုၵ်ႇထတ်းသၢင် မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ႞ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မၼ်းဢမ်ႇၼႄလွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇသင် ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈပၼ်တၢမ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ ၼႂ်းလုမ်းတြႃး ဢၼ်ၽူႈပၼ်ႁႅင်းမၼ်း ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ၵေႃႉ႞ ဢၼ်ပဵၼ် ယူးၸုင်းႁႂႃႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်း ၽၢႆႇၼွၵ်ႈလုမ်းတြႃးၵမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၵဝ်ႇ တေလဝ်ႈတၢင်ႇယွၼ်းၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်းၶႃႈ ၼႄလွင်ႈၼႅင်ၸႂ်ၸွမ်း လွင်ႈဢၼ် လႆႈတႅပ်းတတ်း လူၺ်ႈလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၼၼ်ႉယူႇ” ၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လုမ်းတြႃးၶဝ် ဢမ်ႇတွပ်ႇၶေႃႈထၢမ် ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် ဢၼ်ဝႃႈ တေတၢင်ႇယွၼ်းၶိုၼ်း ဢၼ်ၶဝ်မီးသုၼ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ပၵ်းပိူင် ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်းၼၼ်ႉ။

ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လုမ်းတြႃးၶဝ် ယွၼ်းႁႂ်ႈလုမ်းတြႃး ၸႅတ်ႈထၢမ်ႁင်းၶေႃ ႁႂ်ႈပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ ယွၼ်ႉမၼ်း ၶတ်းၸႂ် တႃႇတေ ဢဝ်ဢႃႇၼႃႇ သိုၵ်း မႃးဢုပ်ႉပိူင်ႇ လူၺ်ႈ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈတၢင်း လႄႈ ႁႂ်ႈၵိုတ်းယိုတ်း သၽႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ယုၼ်း ဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉ တီႈႁူင်းၵုမ်းၶင် ဝဵင်းသူဝ်းလ် ဢၼ်မီးတီႈ ၼွၵ်ႈဝဵင်းလူင်ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ မၼ်းမီးဢႃႇၼႃႇ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ တႃႇတေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မၢႆမီႈသိုၵ်းၼႆသေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေ ပၼ်သဵင် လွင်ႈပႃႇတီႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ် ႁႄႉႁၢမ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဵင်ႈၶႅင်

ၽူႈပၼ်ႁႅင်း လၢႆသိပ်းၵေႃႉ မႃးၸုတုမ်ၵၼ် ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ လုမ်းတြႃး မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ပၢင်ထွမ်ႇတြႃးၼၼ်ႉသေ ယိပ်းပၢႆႉ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ယုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇ ႁႃတၢင်းၽိတ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႆယဝ်ႉ။ တီႈၼိူဝ်ပၢႆႉၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ပိုၼ်းတေပဵၼ် ၽူႈတႅပ်းတတ်းတြႃး” ၼႆသေ ယုၼ်း တိုၵ်ႉပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းလုမ်းတြႃး လႄႈ ႁိမ်းႁွမ်း လုမ်းတြႃး ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆ ႁွင်ႈတီႈယူႇ ၸၼ်ႉသုင် ၶွင် ယုၼ်း တီႈဝဵင်းသူဝ်းလ်ၼၼ်ႉ မီးပလိၵ်ႈ ၼမ်ၼႃႇ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၼ်းႁႄႉႁၢမ်ႈ လွင်ႈႁႄႉႁၢမ်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း မိူဝ်ႈမၼ်း ႁႄႉႁၢမ်ႈ ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်းမၼ်း မိူဝ်ႈလိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီႇ ပီၵၢႆသေ သင်ႇႁႂ်ႈ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ႁႄႉႁၢမ်ႈ ၽူႈၵူတ်ႇထတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ယူၼ်း ၸၢင်ႈတူၵ်းၶွၵ်ႈ 10 ပီ ၼႆယဝ်ႉ။

လိုၼ်းသုတ်း လႆႈထုၵ်ႇတီႉၵမ် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် ဢၼ်ပႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈ 3,000 ၵေႃႉလိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈတီႉၺွပ်းယုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တႃႇၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၼင်ႈယူႇ တီႈမိူင်းၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း။

သၽႃး ဢၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ပႃႇတီႇ ၶွၼ်ႇသႃႇဝေးတိပ်ႉ ယုၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၸူဝ်ႈမူင်းၵွႆး လႆႈပၼ်သဵင် တႃႇတေ ယႃႉပႅတ်ႈ ၶေႃႈပူင် မၢႆမီႈသိုၵ်း ဢၼ်မၼ်း ဢွၵ်ႇမႃး ဢၼ်လီဢၢမ်းၼၼ်ႉသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်တၢင်းၽိတ်း မၼ်းသေ ၵိုတ်းယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇမၼ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႇပရႄႇ ပီၵၢႆၼၼ်ႉ လုမ်းတြႃး ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း တႅပ်းတတ်းဝႃႈ မၼ်းပူၼ်ႉပႅၼ် ၼႃႈၵၢၼ် လုမ်းမၼ်းၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ လွင်ႈဢၼ် ယုၼ်း ၶတ်းၸႂ် တႃႇတေ တမ်းဝၢင်း ပၵ်းပိူင်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ႁိုင်မွၵ်ႈ 6 ၸူဝ်ႈမူင်းၵွႆးၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယႂ်ႇသုတ်း တီႈ 4 ၼႂ်းဢေးသျႃး ဢၼ်ပဵၼ် ဢူၺ်းလီ ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢမႄႇရိၵၢၼ်ႇ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ ဢၼ်လႆႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တူၵ်းၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ လႄႈ လႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၵဝ်ႇ ၶျူၼ်ႇတူႇႁွၼ်ႇ ဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇတၢမ်ႇတၢႆ မိူဝ်ႈပီ 1996 ယွၼ်ႉမၼ်း ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းတင်းၼမ် တီႈဝဵင်းၵႂၢင်းၸူႇ မိူဝ်ႈပီ 1980 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းယဝ်ႉ။

ငိူၼ်ႈငဝ်ႈၶၢဝ်ႇ

• Heejin Kim and Joyce Lee. "South Korea's ex-president Yoon given 5-year jail term in first ruling over martial law" — Reuters, January 16, 2026
• Jake Kwon,Seoul correspondent and Leehyun Choi,Seoul. "S Korea's ex-president Yoon to be jailed for five years over martial law bid" — BBC News, January 16, 2026
• Raphael Rashid in Seoul. "South Korea sentences ex-president to five years in first martial law verdict" — The Guardian, January 16, 2026
• Hyung-jin Kim. "A South Korean court sentences Yoon to 5 years in prison on charges related to martial law decree" — AP News, January 16, 2026